Η Τεχνητή Νοημοσύνη βάζει «τάξη» – και εμείς ψάχνουμε την έξοδο κινδύνου

(Ένα σχόλιο πάνω στο άρθρο με τίτλο "Τι είναι το EduPlan που έρχεται στα σχολεία: Το εργαλείο του υπουργείου με τεχνητή νοημοσύνη που βάζει τάξη". Ομολογώ ότι όσο εντυπωσιακό και αν ακούγεται, εγώ το βρίσκω τρομακτικό.)

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πράγματι ένα θαυμάσιο εργαλείο. Εξαιρετικά χρήσιμο, ταχύ, αποτελεσματικό. Όπως όλα τα εργαλεία όμως, το ζήτημα δεν είναι τι μπορεί να κάνει, αλλά ποιος το κρατάει. Γιατί άλλο το μαχαίρι στα χέρια του χασάπη που κόβει τέλειες μπριζόλες κι άλλο στα χέρια ενός δολοφόνου. Ας σηκώσει χέρι, λοιπόν, όποιος έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στις αγνές και ανιδιοτελείς προθέσεις του Υπουργείου Παιδείας. Βλέπω… κανείς.

Όσοι εργαζόμαστε στην εκπαίδευση έχουμε πια συνηθίσει –χωρίς ποτέ να το αποδεχτούμε– τη λογιστική αντιμετώπιση των σχολείων. Οι μαθητές μετατρέπονται σε αφηρημένους αριθμούς, σαν κοτόπουλα σε πτηνοτροφική μονάδα: πόσα κοτέτσια, πόσοι εκτροφείς, πόσα κιλά ζωοτροφή. Οι ιδιαιτερότητες; Τα κοινωνικά, τοπικά, παιδαγωγικά χαρακτηριστικά; Λεπτομέρειες που χαλάνε τους πίνακες Excel.

Αυτό που υπόσχεται το υπουργείο ως «ορθολογική κάλυψη των κενών» είναι βέβαιο ότι θα εξοικονομήσει χρήματα. Για ποια άραγε ανώτερη εθνική προτεραιότητα; Εξίσου βέβαιο είναι όμως ότι θα εξαντλήσει ακόμη περισσότερο τον ήδη περιπλανώμενο εκπαιδευτικό, μοιράζοντάς τον σε τρία και τέσσερα σχολεία για δύο ώρες στο καθένα, ενώ ταυτόχρονα θα υποβαθμίσει το επίπεδο της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Ποιότητα εξ αποστάσεως και με χρονόμετρο.

Η αλήθεια είναι απλή και ενοχλητική: για να καλυφθούν οι εκπαιδευτικές ανάγκες με γνώμονα την ποιότητα, τα μορφωτικά και παιδαγωγικά οφέλη των μαθητών και την αξιοπρεπή εργασία των εκπαιδευτικών, απαιτούνται ευθύνη, δικαιοσύνη, ενσυναίσθηση, αξίες, επιστημονική κρίση και ουσιαστική συμβουλευτική – όχι αλγόριθμοι υποταγμένοι στη γραφειοκρατία.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διαχειρίζεται δεδομένα, να κάνει στατιστικές προβλέψεις και μαθηματικά θαύματα. Δεν διαθέτει όμως ενσυναίσθηση, ηθική κρίση, παιδαγωγική ευαισθησία ή κοινωνική συνείδηση. Και όσο κι αν τη βαφτίσουμε «έξυπνη», παραμένει απλώς ένα εργαλείο.

Ως εκ τούτου, η ευχή μας είναι απλή και καλοπροαίρετη: ας προσληφθεί η κυρία Τεχνητή Νοημοσύνη για να υπολογίζει τα κενά στις ψυχές και στα πορτοφόλια μαθητών και εκπαιδευτικών. Και ας αφήσει σε πιο κατάλληλα –ανθρώπινα– χέρια τον υπολογισμό των εκπαιδευτικών αναγκών. Γιατί η εκπαίδευση χρειάζεται μυαλό, αλλά κυρίως χρειάζεται καρδιά.