«Από το χασμουρητό στη χαρά: πώς το κατηχητικό θα ξανακερδίσει τα παιδιά»

 Ας το πούμε στα ίσια: πολλά κατηχητικά ακόμα λειτουργούν σαν να είναι το 1960. Μονόλογος, ξερό μάθημα, «καθήκον» αντί για χαρά. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί τα παιδιά και οι έφηβοι το βάζουν στα πόδια. Ε λοιπόν, υπάρχουν σοβαροί λόγοι που δεν θέλουν να πάνε στο κατηχητικό – και άλλοι τόσοι τρόποι να τους κερδίσουμε πίσω. (Όχι για να πούμε ότι πετύχαμε τους στόχους, αλλά για να τους μεταδώσουμε την αληθινή χαρά του Χριστιανού.)

Καταρχάς, όταν τα θέματα δεν έχουν καμία σχέση με την καθημερινότητά τους, όταν όλα γυρίζουν γύρω από παραδείγματα που δεν λένε τίποτα σε έναν 13χρονο, είναι φυσικό να βαριούνται. Ο έφηβος θέλει να ακούσει για τις σχέσεις, τα social media, τις ανησυχίες για το μέλλον του. Αν δεν βρει κάτι που να κουμπώνει στη ζωή του, απλώς θα αποσυνδεθεί. Και βέβαια, αν νιώθει ότι συμμετέχει επειδή τον πίεσε η μαμά, τότε το βιώνει σαν αγγαρεία. Στο κατηχητικό, όμως, δε φυλακίζουμε. Προσκαλούμε. Όσο πιο φιλόξενο και ελεύθερο είναι το κλίμα, τόσο περισσότερο θα θέλει να μείνει. (Δεν μπορώ να ξεχάσω στην ηλικία των 10-11ετών πόσο με απωθούσε η αυστηρή φωνή της κατηχήτριας στο τηλέφωνο που ζητούσε επιτακτικά να μάθει γιατί δεν πήγα εκείνη την Κυριακή...)

Κι έπειτα είναι η αναζήτηση. Στην εφηβεία όλα μπαίνουν στο μικροσκόπιο. Αν δείχνουμε ότι φοβόμαστε τις ερωτήσεις τους, είναι σαν να τους λέμε πως η πίστη μας τρέμει στην αμφισβήτηση. Αντίθετα, χρειάζεται διάλογος και ειλικρίνεια. Κανείς δεν χάνει πόντους αν απαντήσει «καλή ερώτηση, δεν την έχω σκεφτεί έτσι». Το αντίθετο: κερδίζει σε αλήθεια.

Και φυσικά, υπάρχει το ζήτημα της αλληλεπίδρασης. Ένα μάθημα τύπου «εγώ μιλάω – εσείς ακούτε» είναι συνταγή καταστροφής. Χρειάζονται συζητήσεις, παιχνίδια, δραστηριότητες που να τους κάνουν να νιώσουν ότι ακούγονται. Αν δε νιώθουν ότι έχουν φωνή, απλώς δεν θα ξανάρθουν. Κι ακόμη, αντί να τους δίνουμε μια σειρά από έτοιμους κανόνες του τύπου "Δε βρίζουμε, δε χτυπάμε, δεν κλέβουμε, κλπ" είναι προτιμότερο να τους προκαλέσουμε ενσυναίσθηση μέσα από εικόνες, ιστοριούλες, βίντεο κλπ, ισχυρά συναισθήματα, έτσι που μόνοι τους να οδηγηθούν στον κανόνα που θέλουμε να μάθουν. 

Μην ξεχνάμε και τον κοινωνικό παράγοντα: αν οι φίλοι τους δεν πάνε, τότε το κατηχητικό φαντάζει σαν παράλληλο σύμπαν. Ο μόνος τρόπος να λυθεί αυτό είναι να γίνει χώρος παρέας. Εκδρομές, μουσική, γέλιο, κοινές εμπειρίες. Όταν τα παιδιά περνάνε καλά, τότε φέρνουν μαζί και τους φίλους τους. (Κι όταν λέμε περνάνε καλά, σίγουρα δεν εννούμε να παίζουνε κάτι ξεχασμένα παιδικά παιχνίδια του περασμένου αιώνα, ίσα για την ψευδαίσθηση του παιχνιδιού.)

Άλλο μεγάλο αγκάθι είναι τα στερεότυπα. Πολλοί ταυτίζουν το κατηχητικό με μια εικόνα παλιομοδίτικης, μίζερης σοβαροφάνειας. Αυτό μπορεί και πρέπει να σπάσει. Με σύγχρονη μουσική, εικόνες, βίντεο, με τρόπους που δείχνουν ότι η Εκκλησία δεν είναι αποκομμένη από την κοινωνία, αλλά παρούσα και ζωντανή. Η χρήση της τεχνολογίας μπορεί με κατάλληλους χειρισμούς να κάνει θαύματα. 

Τέλος, υπάρχει ο ίδιος ο κατηχητής. Αν μιλάει με ξύλινη γλώσσα, χωρίς χιούμορ και χωρίς διάθεση να ακούσει, τα παιδιά δεν θα ανοίξουν ποτέ αυτιά και καρδιά. Χρειάζεται αληθινή παρουσία, ενσυναίσθηση, προετοιμασία και δημιουργικότητα. Ο ρόλος του δεν είναι να παριστάνει τον αυστηρό δάσκαλο, αλλά να πορεύεται δίπλα τους, συνοδοιπόρος και φίλος.

Ας ετοιμαστούμε για ένα «κατηχητικό reboot»: ώρα να πατήσουμε update!

________________________________________

Και γιατί να πάνε τελικά τα παιδιά στο κατηχητικό;

Σίγουρα όχι για να γίνουν «θεούσες» ή άψυχοι τυπολάτρες. Αν γίνει σωστά, το κατηχητικό είναι αντίδοτο στην κοινωνία του “εγώ πρώτα”. Είναι μάθημα αληθινής αγάπης, αλληλεγγύης, υπευθυνότητας. Εκεί μαθαίνεις να μη βολεύεσαι με το «ωχ αδερφέ» και το «κοίτα τον εαυτό σου».

Το κατηχητικό, όταν ζωντανέψει, δεν αλλάζει μόνο τα παιδιά. Με αφοσίωση και πολλή δουλειά, αλλάζει σιγά σιγά την ίδια την κοινωνία. Από χώρο απομόνωσης, τη μεταβάλλει σε χώρο συντροφικότητας. Από τη φιλαυτία, περνάμε στη διακονία. Από την απάθεια, στη δράση. Και, ακόμη πιο σπουδαίο στη δύσκολη εποχή μας, από την απογοήτευση περνάμε στην εμπιστοσύνη στο όνομα του Χριστού, στην ελπίδα και στην ενθάρρυνση. Τα παιδιά, οι αυριανοί ενήλικες, μαθαίνουν εν Χριστώ να διακρίνουν τα σημαντικά από τα δευτερεύοντα και να μη κυνηγούν τα μάταια.

Κι αν οι κατηχητές τολμήσουν να εκσυγχρονιστούν, τότε το κατηχητικό θα γίνει ακριβώς αυτό που πρέπει: ένα εργαστήρι ζωής.