Όταν ο Σύλλογος Διδασκόντων γίνεται διακοσμητικός

Αν κάτι θα έπρεπε να χαρακτηρίζει ένα σχολείο, αυτό είναι η συνεργασία. Όχι η σιωπή. Όχι η υποταγή. Όχι η επίφαση συναίνεσης που κρύβει την απουσία ουσιαστικού διαλόγου. Η συνεργασία προϋποθέτει επικοινωνία, αμοιβαίο σεβασμό, αυτοκριτική και τη στοιχειώδη παραδοχή ότι κανείς δεν κατέχει το αλάθητο.

Κι όμως, σε πολλά σχολεία η πραγματικότητα μοιάζει διαφορετική. Οι σύλλογοι διδασκόντων πραγματοποιούνται τυπικά ή δεν πραγματοποιούνται καθόλου. Οι αποφάσεις συχνά μοιάζουν προειλημμένες και η διαφωνία αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα αντί ως πολύτιμο εργαλείο βελτίωσης. Έτσι, η συζήτηση νεκρώνεται πριν καν αρχίσει και η συλλογικότητα μετατρέπεται σε μια άδεια λέξη που κοσμεί εγκυκλίους και υπηρεσιακά έγγραφα.

Το τραγικότερο όμως δεν είναι ότι χάνονται οι ευκαιρίες για ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών. Το τραγικότερο είναι ότι το τίμημα το πληρώνουν οι μαθητές. Γιατί όταν η επικοινωνία καταρρέει, όταν οι διαφορετικές απόψεις δεν ακούγονται, όταν κανείς δεν τολμά να επισημάνει ένα πρόβλημα ή να προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση, τότε δεν χάνει η «ομάδα». Χάνει πρώτα το παιδί.

Πόσες φορές έχουμε δει προβλήματα να χρονίζουν; Πόσες φορές έχουμε παρακολουθήσει δυσκολίες μαθητών να μεταφέρονται από τάξη σε τάξη σαν ανεπιθύμητο δέμα; Πόσες φορές η πραγματική λύση αντικαταστάθηκε από την εύκολη λογική του «ας τελειώσει η χρονιά» ή του «ας το αντιμετωπίσει ο επόμενος»; Η αναβολή παρουσιάζεται ως διαχείριση, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί παραίτηση.

Και κάπου εκεί γεννιέται ένα ερώτημα που θα έπρεπε να μας στοιχειώνει: πετύχαμε αυτό που είχε ανάγκη το παιδί; Όχι αν τηρήσαμε τη διαδικασία. Όχι αν αποφύγαμε τις εντάσεις. Όχι αν προστατεύσαμε εγωισμούς και ισορροπίες. Πετύχαμε αυτό που χρειαζόταν ο μαθητής;

Η απάντηση δεν είναι πάντοτε ευχάριστη.

Κανείς μας δεν είναι τέλειος. Ούτε ο νέος εκπαιδευτικός ούτε ο έμπειρος. Ούτε ο μέντορας ούτε ο διευθυντής. Η διαφορά βρίσκεται στο αν αναγνωρίζουμε τα όριά μας και αν είμαστε διατεθειμένοι να ακούσουμε τον άλλον. Η παιδαγωγική δεν χτίζεται γύρω από το «εγώ». Χτίζεται γύρω από το παιδί.

Ένα σχολείο όπου όλοι συμφωνούν πάντα δεν είναι απαραίτητα ένα καλό σχολείο. Συχνά είναι ένα σχολείο όπου κάποιοι έχουν πάψει να μιλούν. Και όταν η σιωπή γίνεται κανόνας, τα προβλήματα δεν λύνονται. Απλώς περιμένουν τον επόμενο να τα παραλάβει. Μαζί με τις συνέπειές τους.